Een klein blikje frisdrank lijkt vanzelfsprekend. Toch gaat achter dat ene moment van gemak een opvallend lange keten van grondstoffen, energie, arbeid en transport schuil.
Om een frisdrankblikje te maken, moet eerst aluminium worden gewonnen uit bauxiet. Daarvoor zijn meerdere vervuilende en energie-intensieve bewerkingen nodig. Vervolgens wordt het aluminium geperst, gecoat en bedrukt. Daarna gaat het naar de bottelaar, waar het blikje wordt gevuld, afgesloten, verpakt en klaargemaakt voor transport naar de supermarkt.
In de winkel staat het blikje netjes uitgestald, klaar voor aankoop. Daarna nemen we het mee naar huis of drinken we het onderweg op. Soms schenken we de inhoud zelfs over in een glas. Voor 33 centiliter frisdrank is dus al een groot proces doorlopen.
Na gebruik kan het blikje dankzij statiegeld terug naar de supermarkt. Het wordt geplet en naar een recyclingbedrijf vervoerd. Daar begint opnieuw een reeks bewerkingen: schoonmaken, omsmelten, persen en lakken. Recycling is beter dan weggooien, maar ook recycling kost energie en grondstoffen. En niet ieder blikje komt terug: voor sommige mensen is vijftien cent blijkbaar te weinig reden om het in te leveren.
Als je die hele weg eens naast dat ene blikje zet, ontstaat vanzelf een vreemde verhouding: zo veel energie, grondstoffen en milieubelasting voor 33 centiliter frisdrank, die we van de winkel meenemen, onderweg opdrinken of thuis in een glas schenken. Moet dat niet anders kunnen?
Het lijkt een beetje op het principe van een SodaStream, dat veel mensen al kennen: een fles die je steeds opnieuw gebruikt. Alleen maak je nu niet zelf frisdrank. Je koopt gewoon je eigen merk in de winkel, maar dan in een hervulbare fles. Stel je voor: als consument plaats je een schone, herbruikbare PET-fles in een automaat. Je kiest je favoriete frisdrank, de machine vult de fles en voorziet deze van een papieren etiket van de fabrikant. Zo blijft de keuze voor merk en smaak bestaan, terwijl de verpakking veel langer meegaat.
Dat zou minder grondstoffen, energie en verpakkingsafval betekenen. Ook zou het ruimte in de supermarkt schelen: frisdrank kan, net als tapbier, compact in fusten worden aangeleverd. Minder verpakking betekent bovendien minder vervoer. Een hervulsysteem kan arbeid besparen in de hele keten, van het winnen en vervoeren van bauxiet tot het produceren, vullen, inzamelen en recyclen van het blikje – een besparing die telt in een tijd waarin we ons zorgen maken over vergrijzing.
Er zit nog een andere gedachte achter. Nu kiezen veel mensen bijvoorbeeld voor Coca-Cola, niet alleen vanwege de smaak, maar ook door de herkenbare fles, het logo en alle reclame eromheen. Als iedere frisdrank in dezelfde universele fles zit, valt een groot deel van die verleiding weg. Dan kun je jezelf veel eenvoudiger afvragen: welke cola vind ik echt het lekkerst? En welke bevat de minste stoffen die ik liever niet binnenkrijg? De keuze verschuift dan van verpakking en imago naar smaak, prijs en kwaliteit.
Als zo’n fles bijvoorbeeld drie euro kost, laat je het waarschijnlijk wel uit je hoofd om hem weg te gooien. Hij wordt van jou. Is de fles kapot of versleten, dan kun je hem tegen kostprijs vervangen.
Misschien moeten jonge onderzoekers van universiteiten en hogescholen hier eens induiken. Hoe zou zo’n systeem praktisch, hygiënisch en betaalbaar kunnen werken? Misschien ligt de frisdrankverpakking van de toekomst niet in een nieuw blikje, maar in een slim hervulbaar systeem.
Neem niets uit deze blog klakkeloos over. Controleer de feiten, vorm je eigen mening en draag die uit.